De keuze van het vet in je pan bepaalt niet alleen de smaak van je gerecht, maar ook wat er in je lichaam gebeurt na het eten. Vanuit de orthomoleculaire voedingsleer en KPNI (klinische psycho-neuro-immunologie) kijken we bij vetten niet alleen naar calorieën, maar ook naar oxidatiestabiliteit, vetzuursamenstelling en gezondheidsimpact.
In dit artikel leer je welke vetten je best kiest – en bij welke temperatuur – zodat je zowel lekker als gezond kookt.
Wat is oxidatiestabiliteit en waarom is het belangrijk?
Wanneer vetten worden verhit, kunnen ze oxideren: vetzuren reageren met zuurstof en vormen oxidatieproducten zoals aldehyden. Deze stoffen kunnen belastend zijn voor het lichaam.
De chemische structuur bepaalt hoe stabiel een vet is:
- Verzadigde vetten (bv. in kokosolie, ghee, roomboter) → zeer stabiel bij verhitting, omdat ze geen dubbele bindingen hebben.
- Enkelvoudig onverzadigde vetten (bv. in olijfolie, avocado-olie) → redelijk stabiel, hebben één dubbele binding.
- Meervoudig onverzadigde vetten (bv. in lijnzaad- en walnootolie) → oxideren snel door meerdere dubbele bindingen; minder geschikt om te verhitten.
💡 Let op: transvetten zijn helemaal uit den boze en ontstaan vooral bij industriële bewerking (hydrogenering), niet direct in je keukenpan. Eet dus zo onbewerkt mogelijk!
Thuisbakken met verkeerde oliën kan wél leiden tot oxidatieproducten zoals aldehyden. Kies dus de juiste vetstof!
Beste vetten per kooktechniek
| Bereiding | Temperatuur | Aanbevolen vetten | Waarom |
|---|---|---|---|
| Rauw gebruik (salades, dips) | 0°C | Extra vierge olijfolie, lijnzaadolie, walnootolie | Hoog in omega-3 en antioxidanten, maar gevoelig voor hitte. |
| Licht verwarmen / stoven | <120°C | Extra vierge olijfolie, grasgevoerde roomboter | Olijfolie behoudt polyfenolen, roomboter levert butyraat en vetoplosbare vitamines. |
| Bakken op middelhoog vuur | 120–160°C | Ghee, kokosolie, grasgevoerde roomboter | Hoog in verzadigd vet → stabiel bij verhitting, voedzaam. |
| Braden / wokken | 160–200°C | Ghee, ontgeurde kokosolie, avocado-olie | Hoog rookpunt en minimale oxidatie. |
| Hoge verhitting / frituren | >200°C | Ghee, ontgeurde kokosolie | Extreem stabiel, zelfs bij langdurige verhitting. |
ℹ️ Het rookpunt van roomboter ligt rond 175°C, maar de melkeiwitten en suikers kunnen al eerder verbranden. Ghee (geklaarde boter) is daarom veiliger bij hogere temperaturen.
Extra vierge olijfolie wordt vaak afgeraden voor hoge verhitting, maar de antioxidanten in hoogwaardige olijfolie bieden wél enige bescherming. Beter maak je dus eerder gebruik van olijfolie bij koude gerechten. Ghee of avocado-olie blijft een betere keuze bij >200°C.
Top 5 KPNI-proof vetten
- Ghee – Hoog rookpunt (~230°C), lactosevrij, rijk aan vetoplosbare vitamines (A, D, E, K).
- Grasgevoerde roomboter – Bevat meer K2, CLA en butyraat dan reguliere boter; ideaal tot middelhoog vuur.
- Kokosolie – Hoog verzadigd vetgehalte (vooral laurinezuur), zeer stabiel.
- Avocado-olie – Zeer hoog rookpunt (~270°C), rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetten, neutrale smaak.
- Extra vierge olijfolie – Polyfenolrijk, ontstekingsremmend, ideaal voor koud gebruik of zachte verhitting.
Waarom vloeibare boter minder ideaal is
Vloeibare boter uit de supermarkt bestaat meestal uit een mix van boter met plantaardige oliën zoals zonnebloem- of koolzaadolie.
- Nadeel: vaak rijk aan omega-6, wat in overmaat de ontstekingsgevoeligheid kan verhogen.
- Vaak geraffineerd en met additieven.
- Koolzaadolie is op zich niet altijd slecht (koudgeperst en biologisch kan het een goede omega-3-bron zijn), maar minder stabiel bij hoge verhitting.
PowrUp-keukenadvies
- Kies kwaliteit: ga voor biologische, grasgevoerde en koudgeperste vetten.
- Match vet aan temperatuur: gebruik lijnzaad- en walnootolie nooit om te bakken, maar wel voor salades.
- Varieer: elk vet heeft unieke voedingsstoffen – door te wisselen krijg je een breder palet aan vetzuren en micronutriënten.
- Minimaliseer sterk geraffineerde vetten zoals margarine, zonnebloemolie en goedkope frituurolie.
✅ Conclusie
Met de juiste vetten bak je niet alleen smaakvoller, maar ondersteun je ook je hormoonhuishouding, ontstekingsbalans en celgezondheid. Vanuit orthomoleculair en KPNI-perspectief zijn ghee, kokosolie, grasgevoerde boter, avocado-olie en extra vierge olijfolie de meest waardevolle keuzes in je keuken.
💬 Meer leren?
Heb je naar aanleiding van dit blogbericht bijkomende vragen? Stel ze me gerust via Whatsapp.
Wil je een persoonlijk voedingsplan afgestemd op jouw lichaam, leefstijl en doelen?
📩 Neem contact op met PowrUp Health Coaching en ontdek hoe je met kleine veranderingen grote gezondheidswinst boekt.